Drone Çekimi İçin İzin Gerekir mi? SHGM Kuralları Hakkında Genel Bilgi
"Drone ile çekim yaptırmak için izin almam gerekir mi?" sorusu, hizmet almadan önce en çok merak edilen konulardan biridir. Bu yazı, çekim yaptıracak kişi ve işletmelerin bilmesi gereken genel çerçeveyi anlatır. Bu bir hukuki danışmanlık metni değildir. Türkiye'de insansız hava aracı (İHA) kurallarını Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) belirler ve kurallar zaman zaman güncellenir; bağlayıcı ve güncel bilgi için her zaman SHGM'nin resmi sitesini esas alın.
Kuralları kim belirliyor?
Türkiye'de sivil İHA operasyonları SHGM'nin yayımladığı talimat ve düzenlemelere tabidir. Bu düzenlemeler İHA'ların kaydını, pilotların yeterliliğini, hangi bölgelerde ve hangi koşullarda uçulabileceğini belirler. Ayrıca kişisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliğine ilişkin genel hukuk kuralları da drone çekimleri için geçerlidir.
Genel olarak bilinmesi gerekenler
- İHA kaydı: Belirli sınıflardaki İHA'ların SHGM sistemine kaydedilmesi gerekir.
- Pilot yeterliliği: İHA'nın sınıfına ve operasyonun türüne göre pilotun ilgili yeterlilik belgesine sahip olması beklenir.
- Kısıtlı ve yasak bölgeler: Havalimanı çevreleri, askeri alanlar ve bazı kritik tesislerin çevresinde uçuş yasak veya izne tabidir.
- Ek izin gerektiren alanlar: Kontrollü hava sahaları ile bazı koruma alanları, ören yerleri ve kamu alanlarında ilgili kurumlardan ayrıca izin gerekebilir.
- Kalabalık üzerinde uçuş: İnsan topluluklarının üzerinde uçuş güvenlik nedeniyle kısıtlıdır.
- Mahremiyet: Kişilerin rızası olmadan özel yaşam alanlarının görüntülenmesi hukuki sorun yaratabilir.
Çekim yaptırırken adım adım ne yapmalı?
- Çekim yerini net iletin. Adres veya harita konumu, alanın uçuşa uygunluğunun kontrol edilmesi için ilk bilgidir.
- Alanın kısıt durumunu sorun. Çekim ekibine, alanın havalimanı yakınında veya kısıtlı bir bölgede olup olmadığını kontrol edip etmediklerini sorun.
- Ek izin gerekip gerekmediğini netleştirin. Ören yeri, belediye alanı veya özel bir tesis söz konusuysa kimden izin alınacağını konuşun.
- Mülk sahiplerinin onayını alın. Çekim yapılacak tesis, villa veya arsanın sahibi ya da yönetimi bilgilendirilmiş olmalı.
- Çekim saatini ve süresini planlayın. Kalabalığın az olduğu saatler hem güvenlik hem mahremiyet için daha uygundur.
Manavgat ve Side bölgesinde dikkat edilecekler
Bölge; havalimanı yaklaşma koridorları, antik kentler, korunan doğal alanlar ve yoğun turistik sahillerin bir arada olduğu bir yerdir. Bu yüzden aynı ilçe içinde bile bir noktada sorunsuz uçuş yapılabilirken birkaç kilometre ötede ek izin gerekebilir. Side Antik Kenti gibi ören yerlerinde ve yoğun plajlarda çekim planlanırken bu durum mutlaka önceden kontrol edilmelidir. Uçuşlarımızı planlarken alan kontrolünü çekim öncesinde yapıyoruz; ayrıntılar için Manavgat drone çekimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Kontrol listesi
- Çekim konumu harita üzerinde net olarak paylaşıldı mı?
- Alanın kısıtlı veya yasak bölgede olup olmadığı kontrol edildi mi?
- Ek izin gerekiyorsa kimden alınacağı belli mi?
- Mülk sahibi veya tesis yönetimi bilgilendirildi mi?
- Kalabalık ve mahremiyet açısından uygun saat seçildi mi?
- Güncel kurallar SHGM kaynaklarından kontrol edildi mi?
Sık yapılan hatalar
- "Herkes uçuruyor, sorun olmaz" diye düşünmek: Kurallar alana göre değişir; başkasının uçuyor olması o alanın serbest olduğunu göstermez.
- Kuralları eski bilgilerle değerlendirmek: Düzenlemeler güncellenebilir; internetteki eski yazılar yanıltıcı olabilir.
- Ören yerlerini sıradan bir mekan gibi planlamak: Bu alanlarda ek izin gerekebileceği unutulmamalıdır.
- Komşu mülkleri hesaba katmamak: Çekim sırasında başkalarının özel alanlarının görüntülenmemesine dikkat edilmelidir.
Hizmet alırken sorulacak sorular
Drone çekimi yaptıracak bir işletme veya kişi olarak kuralların ayrıntısını bilmek zorunda değilsiniz; ancak çalışacağınız ekibe doğru soruları sormanız önemlidir. Çekimin yapılacağı alanın uçuşa uygun olup olmadığını nasıl kontrol ettiklerini, ek izin gerekiyorsa sürecin nasıl yürüyeceğini, çekim sırasında güvenlik için hangi önlemleri aldıklarını ve hava koşulları uygun olmazsa ne yapılacağını sormak, sizi çekim günündeki sürprizlerden korur.
Ayrıca görüntülerin nasıl kullanılacağını da baştan konuşmak gerekir. Kişilerin tanınabildiği görüntülerin reklamda kullanılması, komşu mülklerin görüntüde yer alması veya kamuya açık alanlarda çekim yapılması gibi durumlar, mahremiyet açısından ayrıca değerlendirilmelidir. Bu konularda şüpheniz varsa bir hukukçudan görüş almanız en sağlıklı yoldur.
Sonuç
Drone çekiminde izin konusu alana, aracın sınıfına ve operasyonun türüne göre değişir. Çekim yaptıracak kişi olarak yapmanız gereken, konumu net iletmek, ekibin alan kontrolünü yaptığından emin olmak ve güncel kurallar için SHGM'yi esas almaktır. Projeniz için fiyat teklifi alırken çekim konumunu da paylaşmanız, uygunluk kontrolünü hızlandırır.